Okul Yaşamında Zorluklar

Okula başlamak tüm çocuklar ve anne babalar için heyecan veren bir başlangıçtır. Okul yaşamı başlarken anne babalar, çocuklarının nasıl bir öğrenci olacağını, arkadaşlıklarını, öğretmeni tarafından ne kadar sevileceğini, zorluklar yaşayıp yaşamayacağını merak ederler. Bu meraklı ve heyecanlı bekleyiş bazı durumlarda anne babalar ve çocuklar için endişeye ya da hayal kırıklığına dönüşebilir.

Okul sürecinde anne baba da çocuk da pek çok farklı durum ya da problemle karşı karşıya kalabilmektedir. Örneğin bu süreç başlarken, en sık karşılaştığımız problemlerin başında, okula uyum problemleri gelir. Çünkü okula başlamak pek çok yeniliği de beraberinde getirir. Her yenilikte olduğu gibi, yeni başlayan okul yaşamında da hem çocuğun hem de anne babanın alışkın oldukları düzen ve sistemde değişiklikler olacak demektir. Okulun ilk aylarında yaşanan değişikliklere anne babanın hızlıca uyum sağlaması, çocuğun uyumunu hızlandıracaktır. Pek çok çocuk için, okuma yazmayı öğrenmek, masanın başında oturarak görevini yerine getirmek, uyku saatini düzenlemek, oyunu geri plana atarak okula odaklanmak, yeteri kadar çaba isteyen uğraşlardır. Bu süreçte ise çocuğun, endişeye kapılmayan, sakin, içinde bulunduğu sistemi yeniden dengeye oturtabilen, sağduyulu ebeveyne ihtiyacı vardır.

Bazı durumlarda ise, okula başlayan çocuk okuma yazmayı öğrenmek için gerekli olan hazırlık sürecini henüz tamamlayamamış olabilir. Böyle durumlarda, okuma yazmayı öğrenme sürecinde ve okul yaşamında, akademik problemlerle karşılaşırız.

Okuma yazmayı öğrenmek şifreleri çözmek gibidir. Bu şifreler çözülürken ve sistem yeniden düzenlenirken bazı çocuklar zorlanırlar. Okuma yazmanın şifresi çözülürken, çocuğun zorlanması, yaşıtlarının gerisinde kalması, öncelikle anne babalar ile öğretmenleri çok endişelendiren ve çocuğun zekâ düzeyi konusunda sorgulamalar yapmalarına neden olan bir durumdur. Oysaki öğrenmede yaşanan bu problemler çoğu zaman bir zekâ problemi değil dikkat, öğrenme ya da motivasyon problemidir.

Öğrenme güçlüğü bireyin zekâsının,  normal ya da normalin üstünde olmasına rağmen, okuma, anlama, dinleme, matematik ve akıl yürütme becerilerinde yaşıtlarının gerisinde kalması durumudur. Öğrenme problemleri genellikle kişi akademik yaşama dâhil olduktan sonra daha belirgin olarak ortaya çıkmaktadır. Öğrenme güçlükleri, okuma, yazma ve matematik öğrenme güçlüğü olarak karşımıza çıkmaktadır.

Okuma güçlüğü sıklıkla,

  • harflerin doğru tanınmasında,
  • hecelemede,
  • akıcı okumada,
  • kelimelerin ters okunması, (ev-ve; çini-için vb)
  • okuduğu kelimeyi ya da metni anlamlandırmada bireyin yaşıtlarının gerisinde kalması ile kendini gösterir.

Yazma güçlüğü ise özellikle

  • “b-p-d, o-ö, ı-i, m-n, a-e” gibi harflerin okunmasında ve yazılmasında karışıklıkla,
  • hece ya da harf atlamayla,
  • bozuk yazı ve defter düzeniyle kendini gösterir.

Matematik öğrenme güçlüğü ise

  • rakamları tanımada ve kullanmada,
  • geometrik şekilleri tanımada ve ayırt etmede
  • matematik sembollerini öğrenmede güçlük,
  • problemi algılama, yorumlama ve çözmede güçlük ile karşımıza çıkar.

Bu belirtilerin yanı sıra öğrenme güçlüğü yaşayan bireyler organize olmada, problem çözmede, planlama yapma ve zamanı doğru kullanmada; haftanın günleri, aylar, mevsimler gibi sıralama gerektiren bilgileri öğrenmede de güçlükler yaşarlar.

Bu gibi durumlarda öncelikle paniğe kapılmadan, içinde bulunulan çalışma sisteminin ne kadar düzenli olduğu sorgulanmalı, bu konuda gerekli düzenlemeler yapılmasına rağmen problem devam ediyorsa bir uzmandan yardım alınmalıdır.

Öğrenme güçlükleri okul öncesi dönemden itibaren bazı ipuçları ile kendini göstermeye başlar. Örneğin okul öncesi dönemde dil gelişiminde gecikme, sözcük dağarcığının yetersiz olması, kelimelerin telaffuzunda yanlışlıklar, kendini sözel ifade ederken zorlanma, sayıları ve kavramları öğrenmede zorluk, benzerlikleri ve farklılıkları bulmada güçlükler, kalem tutma, ayakkabı bağlama ve merdiven inip çıkma gibi motor becerilerde güçlükler gibi pek çok belirti ile kendini göstermektedir.

Okul çağı çocuklarında yaşanan öğrenme güçlüklerine eşlik eden bir diğer problem ise dikkat problemleridir. Öğrenme güçlüğü yaşayan çocukların %40’ında dikkat problemi de görülebilmektedir. Özellikle dikkatini yoğunlaştıramama, çabuk sıkılma, başladığı işi sürdürmekte zorlanma, unutkanlık, gibi belirtilerle kendini gösteren bir durumdur.