Çocuk ve Teknoloji

Teknolojinin gelişmesi ile birlikte neredeyse hepimizin elinde akıllı telefonlar, evinde ise tabletler görmek mümkün. Bu teknolojik aletlerin elbette faydası olduğu kadar hepimiz için zararları da var. Özellikle çocuklarımız için faydası kadar zararı olabildiğini gözlemliyoruz.

Bundan birkaç yıl öncesine kadar kullanımına sınır koymamız gereken teknolojik aletler televizyon ve bilgisayar iken şimdilerde çocuklarımızın zamanını çok fazla alan, hatta çoğumuzun aile içi iletişimine engel olan, çocuklarımızın sosyal iletişimine engel teşkil eden pek çok teknolojik cihaz ile içi içe yaşıyoruz. Teknolojik aletler doğru kullanıldığı takdirde, aile ve okul yanında çocuğun üçüncü eğitmeni olabilir. Doğru zamanda, doğru programları aşırı olmamak kaydıyla izlemek ya da zekâ gelişimini destekleyen oyunlar oynamak çocuğun gelişimine olumlu katkı sağlayabilir.

Son günlerde pek çok aile için teknolojik cihazlar “kurtarıcı” olabilmektedir. Özellikle ağlayan bir çocuğu susturmak için, yemek yeme problemi yaşayan çocuğun ne yediğini fark etmeden yemeğini bitirmesi için kullanılan bir yöntem olabilmektedir. Oysaki teknolojik aletlerle aşırı zaman geçirme, pek çok alanda çocuğun gelişimine engel olabilmektedir. Özellikle dil gelişimi ve sözel beceri için en önemli dönem olan 0-6 yaşta bu aletler gelişimi olumsuz etkilemektedir. Yapılan araştırmalar özellikle 0-3 yaşta çocukların televizyon, tablet gibi ekranlarla iç içe olmasının daha ileriki yaşlarda dikkat ve öğrenme problemleri gibi akademik sorunlar ve yaşıtlarıyla iletişim kurmada zorluk, yalnızlaşma gibi sosyal problemlere neden olabildiğini göstermektedir.

Teknolojik aletler pek çoğumuz fark etmesek de, çocuklarımızın gelişimini etkilemenin yanı sıra bizlerin de sosyal ilişkilerini ve aile içi iletişimimizi etkilemektedir. Anne baba olarak bizlerin, çocukların yaşamındaki en önemli modeller olduğumuzu düşündüğümüzde ilk yapmamız gereken teknolojik cihazların kullanımı konusunda kendimizi değerlendirmek olabilir. Televizyon, telefon ya da tablet ile biz anne baba olarak ne kadar zaman geçiriyoruz? Çocuğumuza bu konuda nasıl bir model oluyoruz? Bu değerlendirmenin ardından değişim için uygun bir yol haritası çizebiliriz.

Teknoloji çağını yaşarken, anne babalar olarak çocuğumuzun bu çağdaki gelişmelerin gerisinde kalmasını elbette istemeyiz. Bu durumda anahtar sözcük “SINIR KOYMAK” olmalıdır. Yani, çocuğun, televizyon ya da tabletle ne kadar vakit geçirdiği ve bu sürede ne izleyip ne oynadığı bizim kontrolümüzde olduğunda çocuklarımız hem teknolojiden uzak kalmayacak, hem de teknolojinin doğru kullanımını öğrenebilecektir. Çocuklarımıza bu konuda sınır koymak başlangıçta çok zor olabilir. İstediği her an bu cihazlara ulaşabilen çocuklarımız, koyduğumuz yeni kurallara karşı gelebilirler. Bu kuralı doğru bir şekilde uygulayabilmek için ilk yapılması gereken şey, doğru model olmaktır. Örneğin eve girdikten sonra, akşam çocuklarımızın uyku saatine kadar televizyon, telefon, tablet gibi cihazlarla ilgilenmek yerine çocuklarla zaman geçirebileceğimiz, etkinlikler planlamak değişimi hızlandırabilir.  Burada önemli olan, televizyon ya da tabletin yerine koyabileceğimiz, çocuğun ilgisini çekebilecek etkinlikler ve oyunlar bulabilmektir. Çocuklarımızla yaşlarına uygun oyunlar kurarak, ya da gelişim alanlarını destekleyici, kutu oyunları oynayarak, zamanı daha etkili kullanabiliriz.

Aile içi iletiminizi arttırmak ve teknolojinin yaşamınızdaki etkisini azaltmak için aile üyeleriyle beraber neler yapabileceğinizi planlayabilirsiniz.

Örneğin;

  • Kitap Okuma Akşamı
  • Şiir Okuma Akşamı
  • Bilmece-Bulmaca-Mizah Akşamı
  • El Becerileri Akşamı
  • Evimizi Güzelleştirme Akşamı
  • Ailece Oynayabileceğiniz Oyunlar Akşamı (Scrable Junior, Tabu, Pictureka, Figurix vb)
  • Evde Oynanabilecek Çocuk Oyunları Akşamı tercih edebileceğiniz etkinlikler arasında sayılabilir.

Kısacası, teknolojinin nimetlerinden yararlanabilen, ancak teknolojinin esiri olmayan, değerlerine bağlı, aile içi iletişimi güçlü çocuklar yetiştirebilmek ümidiyle…

Nida Özşahin TERKURAN

Uzm. Psikolog/Psikoterapist