Çocuğum İlkokula Hazır mı?

1. Sınıfa Hazırlık

Sizlerin de bildiği gibi ilköğretim 1. sınıf, çocuklarımızın hayatında önemli bir dönemdir. Çocuğun okul ve öğrenmeyle ilgili ilk deneyimleri, okuldaki başarısını, motivasyonunu ve kendine olan güvenini önemli derecede etkilemektedir.  Çocuğun fiziksel, zihinsel, sosyal ve duygusal gelişimi açısından belirli bir düzeye gelmesi ve okulda kendisinden beklenilenleri başarılı bir şekilde yerine getirmesi ilköğretimde başarılı olmasının ilk adımıdır. Tüm bu gelişim alanlarında, yeterli olgunluğa ulaşmış bir çocuk kendisinden beklenenleri büyük oranda yerine getirebileceğinden okula ilişkin olumlu duygu ve tutumlar geliştirecektir. Bu gelişim alanlarının herhangi birinde sorun yaşayan bir çocuk ise kendisinden beklenenleri yerine getirmekte zorlanacağı için, okula ve öğrenmeye karşı olumsuz duygular ve tutumlar geliştirebilecektir.

Çocukların ilköğretim döneminde başarılı olabilmesinde iyi bir hazırlık sürecinin kuşkusuz büyük etkisi vardır.  Bu hazırlık süreci çocukların aşağıda sıralanan becerileri kazanmasını sağlamak amacıyla yapılır. Bu becerileri kazanan çocukların ilköğretim dönemine hazır oldukları söylenebilir.

Zihinsel Gelişim

Öncelikle çocuğun görsel ve işitsel olarak algılayabilmesi, algıladığını hafızada tutabilmesi önemlidir. Basit neden sonuç ilişkileri kurması, eşleştirme, gruplandırma ve sıralama yapabilmesi gerekmektedir. 1’den 10’a kadar rakamları bilmesi, nesne gruplarıyla rakamlar arasında ilişki kurabilmesi ve nesneleri kullanarak 1’den 10’a kadar toplama ve çıkarma yapabilmesi önemlidir. Son olarak 20’ye kadar ritmik olarak sayması zihinsel gelişim açısından gösterebileceği bazı davranışlardır.

Motor Gelişim

Bedensel koordinasyonunu sağlayabiliyor olması, gösterilen hareketleri yapabiliyor olması önemlidir. Çocuk özellikle kalem tutup yazabilecek ince kas gelişimine sahip olmalıdır.

Dil Gelişim

Çocuklar okuma yazmaya başlamadan önce konuşmayı ve dinlemeyi öğrenir. Dil gelişimi, okuma yazmaya hazırlık için ihtiyaç duyulan en önemli beceridir. Düşünce ve konuşma birbiriyle bağlantılıdır. Çocuk yönergeleri anlayabilmeli ve düşüncelerini ifade edebilmelidir. Olayları sırasıyla anlatabilmesi, yeterli kelime hazinesine sahip olması, eş ve zıt kavramları biliyor olması önemlidir.

Sosyal ve Duygusal Gelişim

Sosyal ve duygusal gelişim anlamında ilköğretime hazırlanan çocuğun öncelikli ihtiyacı kendine güven duyması, sorumluluk alabilmesi ve yaşıtlarıyla sosyal ilişkiler kurabilmesidir. Çocuğun, kendi başına hareket edebilmesi, kendini, duygularını ve problemlerini ifade edebilmesi ilköğretim dönemine uyum sağlayabilmesi açısından önemlidir.

Dikkat Gelişimi

Dikkat, bir şeyi anlamak ya da başarmak için organizmanın uyanık ve hazır duruma geçmesidir. Grupla yapılan etkinliklerde sakin şekilde oturabilmenin, öğretmeni dinlemenin ve yönergelere uyabilmenin yanı sıra 10-15 dakika herhangi bir etkinlikle yalnız başına yoğunlaşabilme ilköğretime hazırlık açısından önemlidir.

Özetle, okuma yazma becerisinin gelişmesi için, çocukların dil becerilerinin, görsel ve işitsel algılarının, motor becerilerinin, matematik becerilerinin ve yönergeleri izleyebilme ve anlayabilme becerilerinin gelişmesi önemlidir.

Çocuklarınızın İlköğretim Dönemine Hazırlanmasını Desteklemek Amacıyla;

  • Çocukların okuma yazma ve ev görevi sorumluluğunu alabilmesi için öncelikle okul öncesi dönemde kendisine ait sorumluluklar üstlenmesi önemlidir. Bu nedenle, oyuncaklarını toplamak, kendi yemeğini yemek gibi yaşına uygun sorumlulukları alması için destekleyebilirsiniz.
  • Bol resimli hikâye kitapları okuyabilirsiniz. İfade edici dili geliştirmek amacıyla, hikâyeleri eksik bırakarak kendisinin tamamlamasını isteyebilirsiniz.
  • Farklı resimler verip o resimle ilgili hikâye anlatmasını isteyebilirsiniz.
  • Çeşitli konularda sohbetler edip, kelime hazinesinin gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz.
  • Karşılaştığı olumsuz durumlarda, duygularını ifade etmesi konusunda destekleyebilirsiniz.
  • Farklı konular vererek bu konularda resim yapmasını ve yaptığı resmi size anlatmasını isteyebilirsiniz.
  • İnce kas gelişimini desteklemek amacıyla, kuru boya veya pastel boya kullanarak, boyama kitaplarında boyama yaptırabilirsiniz.
  • İnce motor gelişimini desteklemek amacıyla ipe boncuk dizme, mandalları ipe takma gibi faaliyetler yapabilirsiniz.
  • Görsel algıyı ve dikkati geliştirmek amacıyla, nesneler ve resimler arasındaki benzerlik ve farklılıkları bulma oyunu oynayabilirsiniz.
  • Sayı bilgisini geliştirmek amacıyla evde 20’ye kadar sayma, nesnelerle toplama yapma gibi etkinlikler yapabilirsiniz.
  • Yaz dönemi için zaman zaman evde çizgi çalışmaları ve rakam yazma çalışmaları yapabilirsiniz.
  • 1 ile 10 arasında nesnelerle toplama ve çıkarma oyunları oynayabilirsiniz.

Nida TERKURAN

Uzm. Psikolog/Psikoterapist